Posted in पाककृती

संक्रांत स्पेशल……

संक्रांत साठी तिळाचे सर्व पदार्थांची रेसिपी व भोगीसाठी भाजीची रेसिपी

भोगीची भाजी – पद्धत 1
साहित्य:- तीन-चार प्रकारच्या पापडी शेंगा व त्यांचे दाणे, छोटी वांगी, बटाटे, गाजर, मेथी, बेसन, आवडीप्रमाणे तिखट, मीठ, धणे-जिरे पूड, काळा गोडा मसाला, हळद, मोहरी, हिंग, गूळ, अर्धी वाटी तीळ, नारळाच्या अध्र्या करवंटीचा चव, दहा-बारा कढीपत्ता पाने, कोथिंबीर, आल्याचा तुकडा, तीन-चार हिरव्या मिरच्या आणि तेल (प्रत्येक भाजी कमी-जास्त प्रमाणात घ्यावी. उदा. दोन बटाटे, दोन गाजर, बोरे, पेरूया नुसार)
कृती.
मुटके
मेथीची भाजी धुऊन घेऊन बारीक चिरावी. त्यात तिखट, मीठ, तीळ, धणे-जिरे पावडर, हळद आणि एक चमचा तेल घालावे. हे सगळं भाजीला व्यवस्थित लावल्यावर भाजीला पाणी सुटेल. त्या पाण्यात मावेल इतकेच बेसन घालून त्याचा घट्ट गोळा तयार करावा. दीड ते दोन इंच लांबट आकाराचे मुटके तयार करून पॅनमध्ये तेल घालून सर्व बाजूंनी मंदाग्निवर शिजवून घ्यावे.

भाजी
गाजर व बटाटे यांची साले काढून त्यांच्या वेगवेगळ्या आकाराच्या फोडी कराव्यात. शेंगा सोलून त्याचे दाणे व सालेही घ्यावीत. ऐका वांग्याच्या दोनच फोडी कराव्या. सर्व भाज्या स्वच्छ धुऊन निथळत ठेवाव्या. तेल व फोडणीचे सामान सोडून वरील सर्व मसाल्याचे घटक पदार्थ मिक्सरमधून चांगले बारीक वाटून घ्यावे. कढईत नेहमीपेक्षा जास्त तेल घालून मोहरी, हळद, हिंगाची फोडणी तयार करावी. त्यावर निथळत ठेवलेल्या भाज्या घालून, परतून, झाकून पाच मिनिटे मंदाग्निवर ठेवावे. वाटलेल्या मसाल्याचा गोळा घालून त्या गोळ्यात भाजी चांगली परतून घ्यावी. भाजीला जितका रस्सा हवा असेल त्या बेताने गरम पाणी घालावे, थोडा गुळाचा खडा घालून भाजी पाणी आटेपर्यंत मंदाग्निवर शिजवावी. भाजी उतरवण्यापूर्वी पाच ते सात मिनिटे अगोदर बनवून ठेवलेले मेथीचे मुटके त्यात घालावे. भाजी हलवताना मुटके मोडणार नाहीत याची खबरदारी घ्यावी. ही भाजी बाजरी भाकरीसोबत छान लागते.

तिळाची खिचडी
साहित्य. अर्धा कप तांदूळ, पाव वाटी मुगाची डाळ अर्धा तास भिजवून, पाव कप तीळ, तूप, कढीपत्ता, मोहरी, जिरे, हिंग, हळद, काळे मीठ, हिरव्या मिरच्या, आले, कोथिंबीर, खोबरे, तूप.
कृती:- पाव कप तीळ भाजून घ्या. कढईत तीन-चार चमचे तूप तापवून त्यात फोडणी करा. नंतर त्यात डाळ, तांदूळ व तीळ घालून चांगले परता. त्यात दोन कप पाणी घालून शिजायला ठेवा.
शिजताना त्यात काळे मीठ, एक-दोन अख्ख्या हिरव्या मिरच्या व पाव इंच आल्याचे तुकडे घाला. खिचडी झाल्यावर वरून कोथिंबीर, खोबरे भुरभुरा. गरम असतानाच तूप घालून सर्व्ह करा.

गुळपोळी.(संक्रांत स्पेशल)

सारणासाठी – एक वाटी भाजलेले तीळ बिना पॉलिशचे …अर्धी वाटी भाजलेले शेंगदाणे ……पाऊण वाटी किसलेला किंवा चिरलेला साधा गूळ ……चमचाभर वेलची आणि जायफळ पावडर एकत्र …..दोन चमचे बेसन चमचाभर तेलात brown भाजुन थंड करून घेणे ….व थंड करून घेणे …

बेसन सोडून वरील सगळे पदार्थ mixer मधे बारीक करून घ्यायचे .....आधी शेंगदाणे..... तीळ ...वेलची पावडर व्यवस्थित बारीक झाले की नंतर गुळ घालून mixer मधे फिरवायचा ....चांगलं एकजीव झालं की ताटात काढून घेऊन हाताने चांगलं मळून घ्यायचं .....मग थंड झालेले बेसन घालून खुप मळून घ्यायचं ......चांगला लुसलुशीत गोळा झाला की बाजूला ठेवुन द्यायचा ..... वरील पारी करणे-अर्धी वाटी बारीक रवा (दिवाळीत मिळतो तो)

एक वाटी मैदा ….दोन वाट्या कणिक …….पळीभर तेल कडकडीत करून ……अर्धी वाटी बदाम mixer मधे बारीक करून घ्यायची …..(त्या मुळे पोळ्या खुशखुशीत होतात)…हे सगळं साहित्य पाण्याने घट्ट भिजवायचे …….आपला सारणाचा गोळा आणि भिजवलेले पीठ same घट्ट झाले पाहिजे ……
दोन तासांनी पिठाचे पेढ्याएवढे गोळे करावेत …..आणि सारणाचे सुद्धा same गोळे करून घ्यायचे …..आणि मग तांदुळाची पिठी पोळपाटला लावुन पीठाच्या दोन लाट्या आणि मधे सारणाचा गोळा घालून त्याचे काठ बोटांनी नीट दाबुन घ्यायचे म्हणजे सारण बाहेर येत नाही ….आणि मग तांदळाचे पीठ लावून ती पोळी एकदम पातळ लाटायची आणि माध्यम आचेवर भाजून अर्धी फोल्ड करून ठेवावी ….
सगळ्या पोळ्या वेगवेळ्या ठेवाव्यात ….थंड झाल्यावर एकावर एक ठेवल्या तरी चालतील …..
प्रत्येक पोळी भाजण्याच्या आधी प्रत्येकवेळी तवा स्वच्छ कपड्याने पुसावा म्हणजे पोळ्या करपत नाहीत ……

संक्रांत स्पेशल रेसिपीज

१)तिळाचे लाडु

साहित्य:
१) पावकिलो पॉलिश तीळ
२) १ मोठा किसलेले सुके खोबरे
३) १ वाटी शेंगदाणे
४) पावकिलो चिकीचा गूळ
५) वेलची पूड
६) १ छोटा चमचा तूप
कृती:
तिळ मंद गॅसवर भाजून घ्यावे.
तडतडू लागले की उतरावे.
सुके खोबरे थोडेसे भाजून घ्यावे.
शेंगदाणे भाजून सोलुन घ्यावे व जाडसर कुटुनघ्यावे.
तीळ, खोबरे, शेंगदाणे एकत्र करून बाजूला करूनठेवावे.
एका पातेल्यात थोडेसे तूप घालून त्यावर गूळघालावा पाणी घालू नये.
मंद गॅसवर पातळ होवू द्यावा.
एका वाटित पाणी घेऊन २-३ थेंब पाकाचे घालावे.
गोळी झाली की पाक झाला असे समजून त्यातएकत्र केलेले सर्व सामान घालून घ्यावे.
वेलची पूड घालून एकत्र करून घ्यावे.
तळ हाथाला थोडेसे तूप लावून मिश्रण गरमअसतानाच लाडू वळून घ्यावे.
थंड झाले की तयार लाडू हवाबंद डब्ब्यात भरूनठेवावे.

२)तिळाच्या वड्या

साहित्य:
१/२ कप भाजलेल्या शेंगदाण्याचा कूट
१/२ कप किसून भाजलेले सुके खोबरे
१/२ कप तिळ
पाऊण कप किसलेला गूळ
१/२ टेस्पून तूप (साधारण २ टिस्पून)
१/२ टिस्पून वेलचीपूड
सुकामेवा
कृती:
१) तिळ मध्यम आचेवर कोरडेच भाजून घ्यावेत. आणि मिक्सरमध्ये अगदी काही सेकंद फिरवावे. तिळाची पूड करू नये, तिळ अर्धवट मोडले गेले पाहिजेत.
२) वड्या करण्यापुर्वी दोन स्टीलच्या ताटांना तूपाचा हात लावून ठेवावा. पातेल्यात तूप गरम करावे. त्यात किसलेला गूळ घालावा. गूळ वितळला कि गॅस बंद करावा. लगेच त्यात शेंगदाण्याचा कूट, भाजलेले सुके खोबरे, आणि भाजलेले तिळ घालावेत आणि भराभर मिक्स करावे. लगेच वेलचीपूड आणि सुकामेवा घालावा. मिक्स करून हे दाटसर मिश्रण तूप लावलेल्या ताटात घालून थापावे. मिश्रण गरम असल्याने थापण्यासाठी एखाद्या वाटीच्या बुडाला तूप लावून त्याने थापावे.
३) मिश्रण गार झाल्यावर वड्या पाडाव्यात.

३)तिळाच्या मऊ वड्या

३ वाट्या कुट ( १ वाटी दाण्याचे व २ वाट्या तीळाचे कुट), ५० ग्रम मिल्क पावडर, एक वाटी साखर व साखर बुडेपर्यंत दूध. पाक दोन तारी झाला की गॅस बंद करुन त्यात दूध पावडर व कुट घालावे. पातेल्यात हे मिश्रण थोड्यावेळ ढवळत राहावे. घट्ट झाले की तूप लावलेल्या ताटात थापावे. मिश्रण सैल वाटल्यास थोडे कुट अजून मिसळावे. अश्या पध्दतीने केलेल्या मऊ वड्या सर्वांना आवडतील.
४)तिळाच्या वड्या

साहित्य
१ वाटी पांढरे तीळ
१ वाटी गूळ
४-५ वेलदोड्यांची पूड
कृती :
१. तीळ मंद आचेवर भाजून घ्यावेत.
२. गूळ ग्यास वर पातळ करून घ्यावा.
३. नंतर त्यात तिळ,वेलची पूड घालून ढवळावे व तूप लावलेल्या थाळीत ओतावे. थंड होण्यापूर्वी वड्या पाडाव्यात.

५)तिळाच्या सोप्या वड्या

साहित्य –
१ वाटी तीळ ,
१ वाटी साखर
कृती –
प्रथम तीळ कोरडेच भाजून घ्यावेत. एका ताटाला तूप लावून तयार ठेवावे. जड बुडाच्या कढाई मध्ये साखर वितळायला ठेवावी. पाणी अजिबात घालू नये. उष्णतेने साखर पूर्ण वितळली कि पाकात तीळ टाकून नीट मिक्स करावे आणि ग्यास बंद करावा. तूप लावलेल्या ताटात मिश्रण पटापट पसरवावे . एकाद्या वाटीने सपाट करावे आणि लगेच सुरीने वड्या पाडाव्या.
ताटाऐवजी वड्या ओट्यावर पण पाडता येतील.

६)गुळाची पोळी

साहित्य:
सारणासाठी
१/२ किलो गूळ
१ कप बेसन
२ सुक्या नारळाच्या वाट्या
३/४ कप तिळ
१/२ कप शेंगदाणे
१/२ कप खसखस
१/२ कप तेल
आवरणासाठी
दिड कप मैदा
३/४ कप कणिक
२ टेस्पून तेल
चिमूटभर मिठ
२ टेस्पून बेसन
कृती:
१) सुक्या नारळाच्या वाट्या किसून घ्याव्यात. सोनेरी रंग येईस्तोवर कोरडेच भाजावे. हाताने चुरून घ्यावे. हा चुरा आपल्याला १/२ ते ३/४ कप हवा आहे. कमी असल्यास अजून थोडं खोबरं भाजून चुरा करावा.
२) तिळ व खसखस स्वतंत्र, कोरडेच भाजून घ्यावे. बारीक पूड करून घ्यावी
३) शेंगदाणे भाजून त्याची साले काढून टाकावीत आणि एकदम बारीक कूट करून घ्यावा.
४) एका मध्यम पण जाड बुडाच्या पातेल्यात १/२ कप तेल गरम करावे. त्यात १ कप बेसन खमंग भाजून घ्यावे.
५) गूळ बारीक किसणीवर किसून घ्यावा. सर्व भाजलेले जिन्नस (तिळ, खसखस, शेंगदाणे, बेसन, सुकं खोबरं) गूळामध्ये घालून मळून घ्यावे आणि घट्ट गोळा करावा.
६) मैदा, कणिक, मिठ आणि बेसन एकत्र करावे. २ टेस्पून तेल कडकडीत गरम करून पिठात घालावे. पाणी घालून मध्यमसर घट्ट गोळा भिजवावा. लागल्यास थोडे साधं तेल घालावे. १५ मिनीटे झाकून ठेवणे.
७) सारणाचे २३ ते २५ सारख्या आकाराचे गोळे करून घ्यावे.
८) आवरणासाठी आपल्याला “१ सारण गोळ्याला २ पिठाचे गोळे” हवे आहेत त्यानुसार सारणाच्या गोळ्यापेक्षा जरा लहान असा पिठाचा गोळा करावा.
९) २ पिठाच्या लाटयांमध्ये १ सारणाचा गोळा भरून लाटीच्या कडा सिल करून बंद करावा. हाताने हलके प्रेस करून थोड्या कोरड्या पिठावर पोळी लाटावी. गुळाची पोळी एका बाजूनेच लाटावी, बाजू पलटू नये.
१०) मिडीयम हाय हिटवर तवा तापवून दोन्ही बाजू खरपूस भाजून घ्याव्यात. कागदावर काढून किंचीत गार होवू द्याव्यात. एकदम गरम खावू नये, सारणातील गूळ गरम असल्याने चटका बसू शकतो.
गुळपोळी गार किंवा कोमट दोन्हीप्रकारे छान लागते. गुळपोळीवर नेहमी थोडे तूप घालून खावे म्हणजे उष्ण पडत नाही.
टीप्स:
१) पिठांचे प्रमाण आवडीनुसार बदलू शकतो. जर तुम्हाला खुडखुडीत पोळी हवी असेल तर मैदा जास्त आणि कणिककमी वापरावी तसेच गरम तेलाचे मोहनही घालावे. जर थोडी नरम पोळी हवी असेल तर फक्त गव्हाचे पिठ वापरावे आणि थंड तेलाचेच मोहन घालावे.

७)भोगीची भाजी

साहित्य:
१ मोठा बटाटा, सोलून मध्यम फोडी (साधारण १ ते दिड कप)
१ मध्यम वांगे किंवा ३ ते ४ भरायची लहान वांगी (साधारण १ ते सव्वा कप मध्यम फोडी)
१ कप गाजराचे मध्यम तुकडे
१/२ कप ओले चणे
१/४ कप भिजवलेले शेंगदाणे (२-३ तास भिजवणे)
१/४ कप पावट्याचे दाणे
६ तुकडे शेवगा शेंगेचे
फोडणीसाठी – २ टेस्पून तेल, २ चिमटी मोहोरी, २ चिमटी हिंग, १/४ टिस्पून हळद, १/२ टिस्पून लाल तिखट,१/४ टिस्पून जिरे
३-४ कढीपत्ता पाने
२ टेस्पून भाजलेल्या तिळाचा कूट
२ टिस्पून काळा मसाला
२ टेस्पून चिंचेचा दाट कोळ
१ ते दिड टेस्पून किसलेला गूळ
१/४ कप ओलं खोबरं
चवीपुरते मिठ
कृती:
१) पातेल्यात तेल गरम करून मोहोरी, जिरे, हिंग, हळद, लाल तिखट, आणि कढीपत्ता घालून फोडणी करावी. प्रथम बटाटा, ओले चणे, पावटे, शेवग्याच्या शेंगा आणि शेंगदाणे घालून २ वाफा काढाव्यात.
२) नंतर वांगं आणि गाजर घालून मिक्स करावे. थोडे पाणी घालून पातेल्यावर झाकण ठेवावे. मध्यम आचेवर शिजू द्यावे.
३) भाज्या शिजत आल्या कि चिंच कोळ आणि काळा मसाला घालावा तसेच लागल्यास थोडे पाणी घालावे.
४) भाज्या शिजल्या कि गूळ, तिळाचा कूट, खोबरं घालावे. लागल्यास चव पाहून मिठ घालावे. एक उकळी काढून भाकरीबरोबर गरमागरम भाजी सर्व्ह करावी.
टीप:
१) शेवग्याच्या शेंगा कोवळ्या घ्याव्यात नाहीतर त्या आतपर्यंत शिजत नाहीत. जर शेंगा जुन असतील तर त्या आधी थोड्या वाफवून घ्याव्या.
२) भाजी शिजायला थोडा वेळ लागतो. जर झटपट भाजी हवी असेल तर चणे, पावटे, शेंगा, शेंगदाणे कूकरमध्ये २ शिट्ट्या करून वाफवून घ्यावे. परंतु भाज्या बाहेर शिजवल्यावर जो स्वाद येतो, तो कूकरमध्ये भाज्या शिजवल्यास येत नाही.

८)बाजरीची भाकरी

साहित्य –
बाजरीचे पीठ,
मीठ,
पांढरे तीळ
कृती –
बाजरीचे पीठ व मीठ एकत्र करून पीठ भिजवावे. त्याची भाकरी थापून तव्यावर टाकावी. जरा गरम झाली की पाणी फिरवावे. पाणी सुकले की भाकरी उलटावी. जरावेळाने उलथणे फिरवून पहावे. भाकरी त
व्यावरून सुटली की तवा उतरवून गॅसवर शेकावी. छान पदर सुटेल. ही भाकरी पांढरे तीळ लावूनही करता येते.

पल्लवी उमेश

(संकलित)

Posted in लेख

..”जैसी पीढी…..”


“जैसी पीढी……”
शारदीय नवरात्रौत्सव संपला आणि वेध लागले दिवाळीचे. कोजागिरीच्या दिवशी मस्त एन्जॉय करण्याचे मनसुबे आपण आखत आहोत, कुणी गाण्याची मैफील, कुणी नाटक, तर कुणी कविता वाचन करण्याचे बेत आखत आहेत. हा काळ सर्वांग सुंदर असा असतो खरंतर. पावसाने विश्रांती घेऊन परत जाण्याचे संकेत दिलेले असतात. जाताना धरित्री हिरवीगार करून , वेलींवर , फुला, फळांवर  शिंपण करून त्यांना नवजीवन देऊन त्यांच्यात पुन्हा चैतन्य सोडून हा परतत असण्याचा काळ.
आपण ही आपले मनसुबे आखताना मुला बाळांच्या परीक्षेत स्वतःला अडकवून घेतो. समस्त महिला वर्गांची लगबग तर इथून पुढेच खरी चालू होते.घरोघरी महिला कामात असलेल्या दिसतात. कामे काय कमी असतात होय? फराळाचे करणे, त्यासाठी साहित्याची जुळवाजुळव करणे,ते वाण सामान आणण्यासाठी दुकानात सतत फेऱ्या मारणे, कुणी फराळाचे करून विकत असतील तर त्याच्या ऑर्डरी घेणे, घरातल्या सर्वांची कपडे खरेदी, पाहुण्यांची खरेदी,  ….नाना प्रकार या काळात करायचे असतात…या साठी पुरुष वर्ग पैशाची व्यवस्था करण्यात गर्क असतो.
बच्चे कंपनी तर निम्मे लक्ष परीक्षेच्या अभ्यास करण्यात, तर निम्मे दिवाळीत. किल्ले कोणते करायचे,फटाके कोणते उडवायचे, आजी आजोबा, नाहीतर कुणाच्या घरी जायचे. सुट्टीत आई बाबांच्या मागे लागून भटकायचे का….असे विचार करत असतात.
माहेरवाशिणी एखादा दिवस तरी माहेरला जावे म्हणून मनाशी बोलत असतात.. तर पतीदेव लाडक्या पत्नीला पाडवा काय द्यावा म्हणजे ती खूष होईल, याचा विचार करतात ,तर बंधुराय बहिणीला खूष करायचे मनसुबे आखत असतात….
किती किती सुंदर हा काळ असतो दसरा ते दिवाळी दरम्यानचा.
आज मला थोडी रुखरुख वाटते , ती या साठी की ….पूर्वी सारखे आता घराघरांतून फराळाचे वास येत नाहीत, पाहुणे घरभर असत नाहीत, फराळाची ताटे घरोघरी पोहचवली जात नाहीत, रांगोळ्यांच्या स्पर्धा आपापसात होत नाहीत… की हळदीकुंकू ला पण एकमेकींकडे जाणे कमी झाले आहे.
आता मी आणि माझा परिवार आपल्यापुरते सण साजरे करत आहेत. आम्हांला आता कुणाची गरज राहिली नाही. आपापल्या घरात नटायचे , एकमेकांना छान म्हणायचे, ढीगभर फोटो काढून समाज माध्यमात आधी मी म्हणत… चुरशीने पोस्ट करायचे. विकतचे हवे तेवढे फराळाचे घेऊन यायचे ,चार फटाके उडवायचे ,  वाटलचं तर देवाला जाऊन यायचे….म्हणजे झाली दिवाळी…
खरचं अशी दिवाळी आवडते का आपल्याला? आवडते म्हणायला तर हवं! पर्याय आहे का? पण मला वाटते, आजच्या तरुण पिढी चे माहित नाही, पण आमच्या पिढीने ज्यांने एकत्र कुटुंबात दिवाळी साजरी केलीय ,त्यांना हे मी काय म्हणते ते अधिक चांगल्या प्रकारे कळेल. पूर्वी एकत्र कुटुंब असल्याने सर्वजण एकत्र येऊन फराळ बनवत .. घरभर तयार पदार्थांचा दरवळ सुटे..रोज दोन चार पदार्थ, ते ही किलो किलोने बनत…बाकीच्यांनी येता जाता त्यात हात घालून चव बघणे, तारीफ करणे,.  मग महिला वर्ग , ..”जरा देवाला नैवेद्य दाखवु तरी द्या ! का आधीच संपवता आहात”..असे लटक्या रागाने म्हणणे…दिवाळीच्या प्रत्येक दिवशी काय पदार्थ घरात बनवायचा ह्याची चर्चा फराळ बनवता होत असे. घरातील कुणी एक पुरुष बच्चे कंपनीच्या फटाके आणायची जबाबदारी घेई, तर कुणी घर आकाश कंदील, माळांनी सजवण्याची. त्यातल्या त्यात मोठे असतील तर ते कपडे खरेदी करतील ….आजी आजोबा हे तर घरचे आधारस्तंभ असल्याने घर भरल्यावर कृतकृत्य झाल्याचे भाव त्यांच्या चेहऱ्यावर उमटत असत. त्यांच्याकडून प्रत्येकाला हमखास गिफ्ट असे..इतके सुंदर दिवस असत.
तरी ही आज दिवाळी आली जवळ की आनंद होतोच यात वाद नाही. नवीन पिढीला हे माहीत नाही , पण ती आपापल्या पद्धतीने हा सण अजून चांगला करण्यात मग्न असते. स्त्री तर कुठल्याही वयात असो, नटण्याची मिरवण्याची हौस भागवून घेत असतेच. घरात वेगवेगळे पदार्थ बनतात, आणतात …पण त्यात ही मजा असते. त्यानिमित्ताने घरा घरात खरेदीचे वारे मात्र मागील पिढीपेक्षा जरा जास्तच जोरात वहात असतात…हे नक्की.
मी देखील काही ठराविक पदार्थ घरी करते, काही बाहेरुन मागवते. ‘जैसी पीढी, वैसी हम आगे बढी ‘… हसू नका…घरोघरी मातीच्या चुली….सगळी कडे हे असचं आहे.
मी पण आता माझ्या नातवा बरोबर फुलबाजी उडवत जरुर म्हणणार,
दिन दिन दिवाळी
गाई म्हशी ओवाळी
गाई म्हशी कुणाच्या ?
लक्ष्मणाच्या ….
लक्ष्मण कुणाचा ?
आई बापाचा
दे माय खोबराची वाटी
वाघाच्या पाठीत
हाणीन काठी……”
येणाऱ्या या दिवाळी सणाच्या तयारी साठी तुम्हांला खूप खूप शुभेच्छा….
………………………………………………..
©पल्लवी उमेश
6/10/22

Posted in Uncategorized

शारदीय नवरात्रौत्सव माळेची सांगता..दसरा

शारदीय नवरात्रौत्सव सांगता…
दसरा…

“रंगात रंगुनी ल्याले मी नाना रंग
नवरंगात न्हाले मी नवरात्रीत दंग
नऊ रंगांची उधळण उडे आसमंत
चैतन्याचा वर्षाव दिसे सभोवताल
तुषार पावसाचे आशिष दिसे आम्हां
कृपा जगदंबेची ही घडो नित्य सर्वदा”

आज शारदीय नवरात्रोत्सवाच्या शेवटचा दिवस. दसरा. साडेतीन मुहूर्तांपैकी  एक दिवस.  सर्वांनाच या दिवसाचे महत्त्व माहीत आहेच, ते मी काही पुन्हा सांगत नाहीय .मी माझ्या मनातील गोष्टी सांगत कालच्या नऊ नवरत्नांची  हलकीशी गाठ मारण्याचा प्रयत्न करत आहे, इतकंच.
नवरात्रौत्सव पार पडला. प्रत्येक वेळी काहीतरी नवीन करत असते मी. यावेळी असे सुचले की माझ्या आयुष्यात आलेल्या आणि नकळत  त्यांचा माझ्यावर जो प्रभाव पडला आहे, तो शब्दबध्द करावा..तो करत असताना वाटले ,तो इतरांशी ही शेअर करावा. पण एक मन म्हणाले,आपल्या माणसात इतरांना काय बरं इंटरेस्ट असेल? ते का वाचतील…माझ्या आई, आजी,मावशी…. बद्दल…? आपण तरी वाचू का ? हा ही प्रश्न मी स्वतःला विचारला..उत्तर आतून नाहीच आले,खोटं कशाला बोलू ?
पण का कुणास ठाऊक…पण म्हणलं पहिली माळ आईला ओळखणाऱ्या गृप वर टाकू. म्हणून टाकली..अजून एक दोन ग्रुप वर टाकली पोस्ट…बऱ्याच जणांनी वाचली आणि अभिप्राय ही दिले. दुसरी सासू बाईंवरची पोस्ट …त्याला ही हलके हलके प्रतिसाद मिळाले. मग जिथे कमी प्रतिसाद होता, तिथं टाकायला नको वाटले..तसे कळवले ही..पण लगेच त्याच दिवशी वैयक्तिक msg करून बर्याच जणांनी कळवले जरूर टाका,आम्ही वाचतोय म्हणून. तुम्ही चांगल लिहीत आहात,आणि पुढचे कोण आहे,याची उत्सुकता वाढत आहे..मग मला खरचं बरे वाटले..आणि मी पोस्ट करु लागले..
प्रत्येक दिवशी त्या त्या व्यक्तीचा फोटो आणि ठरलेले दिवसाच्या रंगाचे फूल मी पोस्ट करत होते. या नंतर हळूहळू प्रत्येकास या पोस्ट आवडू लागल्या होत्या. कमेंटचा प्रतिसाद ही उत्तम होत होता,म्हणून त्यातील काही कमेंट मी स्टेटस ला ही पोस्ट केल्या.यामध्ये सर्व नाही, पण ठराविक जणांचेच रिप्लाय होते आणि खूपसे मूक वाचक तटस्थ होते. ते ही कळत होते मला. मी काही कमेंट साठी लिहीत ही नव्हते.पण आवर्जून सांगावे वाटते,की संबंधित व्यक्तीचे प्रतिसाद त्यावेळी यायचे, ज्यावेळी त्यांच्या जवळील व्यक्ती पात्र समोर येई.पण हे ही नसे थोडके की निदान त्यांना लिहायला भाग पडावे लागले, इतपत तरी लिखाण मला जमु लागल होत.  काही त्यात ही तटस्थ व्यक्ती भेटल्या,की ज्यांनी वाचून न वाचल्या सारखे ही दर्शविले. असो..तरी ही माझी काही तक्रार नाही.
मला भेटलेल्या या फक्त नऊच स्त्रिया नसून अजून ही बर्याच आहेत ,पण त्यातील फक्त नऊच निवडायचे कठीण काम होते. तसं बघायला गेलं तर बाकीच्या बऱ्याच जणींवर अन्याय झाला माझ्याकडून..परत कधीतरी नक्की लिहीन.
सर्व वाचकांचे मनापासून आभार मानण्यास ही पोस्ट लिहीत आहे.बऱ्याच जणांकडून मी व्यक्तिचित्र छान लिहिते, ते पुढे चालू ठेव असा आशीर्वाद दिला, त्यांचे खूप आभार.
काही अशीच लिहीत रहा म्हणून शुभेच्छा ही दिल्या,त्यांचे ही आभार.
खरतर मी सहज लिहीत गेले,ते तुम्हांला भावले,यातच मला खूप समाधान मिळाले. सकाळच्या माझ्या पोस्टची उत्सुकतेने वाट पहात आहोत, हे ही सांगितले; म्हणुन तुमच्या या प्रेमामुळेच माझ्या हातून या स्त्रियांना मानवंदना दिल्याचे कार्य घडले. 
लेखकाला वाचक वर्ग च नसेल, तर काय किंमत? मला तर या निमित्ताने तुमच्या सारखे सूज्ञ वाचक गवसले.
या लेख मालिकेत लिहिलेल्या महिला आई, सासू, आजी, मावशी, काकू ,मैत्रीण, आत्या, मुलगी आणि गुरु…..ही अशी स्त्री पात्रे आहेत,की आपल्या प्रत्येकाच्या जीवनात असतातच. त्यांचे आपल्या जीवनात किती महत्वाचे स्थान असते , हे प्रत्येकाला या लेखमालिकेतून नव्याने जाणवले असेलच. मी फक्त प्रातिनिधीक रूपाने आपल्यासमोर मांडले. बऱ्याच जणांच्या प्रतिक्रियेत मला त्यांनी स्वतःची नाती नव्याने पाहिली हे ही नमूद केले.
प्रत्येक स्त्रीचे स्वत:चे असे एक व्यक्तीमत्व असते. आपण सहज विसरून जातो,की प्रत्येक व्यक्ती ही स्त्रीच्या कुशीचीच उपज असते.त्यामुळे आपल्या व्यक्तिमत्व घडवणुकीत तिचा सहभाग हा प्रमुख असतो.
तिला मानसन्मान हा मिळालाच हवा. त्याची सुरुवात घरापासूनच व्हायला हवी. घरातून उत्तम पाठबळ दिले गेले, तर कोणतीही पियुषा रडत न बसता समाजात ताठ मानेने उभारू शकतेच. हे समजण्यासाठी मी शेवटची माळ तिला अर्पण केलीय. माझी ही वैयक्तिक गोष्ट मी समाज माध्यमात आणायचे कारण हे की, खंबीरपणे तोंड द्या आहे त्या परिस्थितीशी. त्यातून नक्कीच मार्ग निघतो. यातून पुढील स्त्रियांनी आपल्यावर कोणतेही संकट आले तर ,ते  परतावायची हिंमत बाळगलीच पाहिजे. आई वडिल, भाऊ, बहीण यांची घरातून उत्तम साथ असेल ,  तर ती स्त्री समाजात ताठ मानेने जगूच शकते. बाहेरच्या समाजाचा गॉसिपिंग करणे हा धर्मच असतो. ते त्यांचे काम उत्तम करतात, आपण आपले काम , आपला धर्म जपायचा आणि चालत राहायचे अगदी स्वाभिमानाने.
आज स्त्री ही दुर्गा रुपात वावरते. तिचे प्रत्येक रुप आपल्याला सभोवताली वेगवेगळ्या रुपात दिसते..त्याचा आदर करायला हवा. खरंतर स्त्री हीच दुसऱ्या स्त्रीची कट्टर शत्रू असते .हे कित्येक घरातून दिसून येते. समाजात सुध्दा स्त्रीच दुसऱ्या स्त्रीचे पाय खेचून स्वतः वर जायचा प्रयत्न करत असते. असं का? सर्व मिळून करा न काम..पण नाही ! बऱ्याच जणींना पुढारकी करायची, थोडक्यात मिरवायची हौस असते, त्यात गट पडत जावून काही मागे राहतात कायमच्या. कारण काहींना अशी रेस करायची नसते. समाजात सगळीकडेच असे राजकारण दिसून येते. त्यापेक्षा वेगळा मार्ग आखत, आपण आपला नवीन मार्ग शोधून आपले भले करून सुख शोधावे ..बस!
मी दाखवलेल्या या नवदुर्गा याच तर मार्गावरून मार्गक्रमण करीत आपले प्रेम वाटत सुख देत गेल्या…..आपण ही आपल्या सिनियर स्त्रियांचे आदर्श घेऊन पुढे एकजुटीने जाऊया..प्रत्येक स्त्रीने दुःखी स्त्रीला मदतीचा प्रेमाने हात दिला पाहिजे. घरच्या स्त्रीला त्रास होत असेल तर ,तिच्या पाठीशी राहायला हवे..आईला दुःख असेल तर मुलांनी, बहिणीला भावाने ,नणंद भावजय, सासू सून या नात्यांना घरोघरी जपावेच लागेल.आता चित्र बदलत आहेच, पण काही घरात या मदतीची अजून गरज आहे..
असं म्हणतात,

यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते, रमन्ते तत्र देवताः

हे बरोबर आहेच,पण मी म्हणते, स्त्री ची पूजा


नाही, तर तिला मान,सन्मान, आदर मिळायलाच हवा. तरच घरात सुख समाधान नांदेल.
आपण माझे लेख वाचले,अभिप्राय दिला. आपले मनापासून आभार मानते. काही मूक वाचक ही झाले..त्यांचे ही आभार. तटस्थितांचे ही आभार 🙏🙏
परत एकदा भेटू एका नवीन उपक्रमात. तो पर्यंत असाच लोभ असू दे…
दुर्गा मातांना मन:पूर्वक साष्टांग दंडवत
🙏🙏
सर्वांना दसऱ्याच्या हार्दिक हार्दिक शुभेच्छा!
शब्द रुपी सोन घ्या,आणि आरोग्यपूर्ण, सुखाने रहा, इतरांना ही सुख भरभरुन  द्या..घरच्या स्त्रियांची योग्य काळजी घ्या. त्यांना जपा..मग तुमचे आयुष्य उज्वल आहे..
तुम्हां सर्वांचे परत एकदा आभार🙏🙏
धन्यवाद..🙏🙏🙏
…………………………………………………©पल्लवी उमेश
5/10/22
विजयादशमी

Posted in Uncategorized

शारदीय नवरात्रौत्सव 9 वा दिवस….9 वी माळ

शारदीय नवरात्रौत्सव 9 वा दिवस…9 वी माळ.

आज शारदीय नवरात्रौत्सवचा शेवटचा दिवस. शेवटची माळ. तरी ही संपूर्ण माळ गुंफली तर गाठ ही मारावीच लागेल शेवटी. म्हणून उद्याचा ही लेख जरुर वाचावा आपण.

आजची 9 माळ अशा व्यक्तीला अर्पित आहे, जी या आत्ता पर्यंतच्या स्त्रियांपेक्षा खूपच वयाने लहान आहे .त्यांच्या नंतर माझी अख्खी एक पिढी येऊन गेली. म्हणजे माझ्या पुढच्या पिढीची ती व्यक्ती आहे. पण तिला नवरात्री उत्सवात एक मणी व्हायचा मी मान देतेय..
ती आहेच स्पेशल..अद्वितीय ..अतिशय प्रेमळ, सुस्वभावी, सुसंस्कारी.. काळजीवाहू.. अत्यंत लाडकी अशी माझी कन्या…
पियुषा कुलकर्णी
मला तिने आई म्हणून नवा जन्म दिला, तोच मुळी आनंदात. कोणता ही त्रास न देता, तिने या सुंदर जगात जन्म घेतला. त्यावेळी आकाशात ज्येष्ठाचे चांदण पसरल होत. नुकताच पाऊस येऊन गेल्याने हवेत छान गारवा पसरला होता….वातावरणात रातराणीचा मंद सुगंध पसरला होता. तिची आजी आजोबा,तिचे बाबा, मामा,मावश्या  सर्वजण तिच्या स्वागताला बाहेर उभेच होते..तिच्या आगमनाची तिनेच तार सप्तकात तुतारी देऊन आपल्या आगमनाची वार्ता बाहेर धाडली…आणि बाहेर आनंदोत्सवाला  सुरुवात ही झाली. माझ्यानंतर 23 वर्षा नंतर बाळाचे लक्ष्मी रुपात आगमन झाले होते, का नाही आनंद होणार मग? गुलाबी देखणे रूप आणि तिच्या लालचुटुक ओठ आणि गोबऱ्या गालाकडे बघताच मला प्रेमाने पान्हाच फुटला.. आणि तिला जवळ घेताच स्वर्ग सुख म्हणजे काय ते अनुभवले….
तिच्याशी मी किती बोलत असे ,अगदी पोटात असल्यापासून  ते जन्म झाल्यावर ही , हे आजीच्या माळेत नमूद केलेच होते..
मी Pallavi आणि हे Umesh…म्हणून दोघांची पहिली अक्षरे घेऊन पी यू शा.. पियूष म्हणजे अमृत .देवांचे अतिशय आवडते पेय..म्हणून पियूष ची पियुषा.
सर्वांची लाडकी ही बाळलीला दाखवत मोठी होत गेली. लहानपण अतिशय कोडकौतुक करण्यात जात असताना मोठी वकील कधी झाली ते कळलच नाही.आणि अचानक लग्नाचे वारे वाहिले आणि लग्न ही झोकात थाटामाटात झाले….सर्व कस हलकं फुलकं वातावरणात ती अलगद दुसऱ्या हातात दिली. ऑस्ट्रेलियात गेली, साता समुद्रा पलिकडे.
पियुषा ने अगदी जन्मापासून कधीच काही त्रास दिला नाही,की तिला साधा सर्दी झाल्याची ही मला आठवत नाही. अतिशय लाघवी गुणी पोरं .लहान भावाची उत्तम काळजी घेत दोघे मोठी होत गेली. संसार उत्तम चालला असताना अचानक जेवताना दातात खडा लागावा तसं झालं.
अचानक शिवण उसवते अन नको असताना आतला कोपरा उघडा होतो, तसं काहीसं माझं झालं आहे. आयुष्याची इतकी सुंदर वर्षे फुलपाखरासारखी उडून गेली होती..मायेची सावली सर्वांगाने पसरली होती…हवं नको ते न मागताच तिच्या पदरात पडत होतं. 23व्या वर्षी तिच्या वाढदिवसा दिवशीच लग्न झाले तिचे …मेलबर्न ला परदेशी गेली माझी पोर…सुखात आहे म्हणून मी आनंदात होते…ओंजळ भरून सुख वहात होतं…..पण नियतीला हे मान्य नव्हते… लग्नानंतर 6 वर्षांनी 3 महिन्याच्या मुलाला घेऊन भारतात माहेरी म्हणून आली ती कायमचीच…… आम्हांला काही बोलली नाही,का तर आई बाबांना त्रास होईल…सासरचे माहेरी,अन माहेरचे सासरी फक्त कौतुक करायचे, चहाड्या करायच्या नाहीत, ही माझीच शिकवण असल्याने, लेकराने सारे सोसले…  दोघांच्या संसारात पडायचे नाही हे संस्कार होते माझ्यावर माझ्या आईचे, सासूचे… पण तिला इकडे काही दिवसांसाठी आणले होते मी… अन इतकी वादळे येऊन गेली त्या छोट्या कालावधीत की बस…दोन वर्षं खूप त्रास सहन केला तिने.
प्रेग्नंट असताना 9 महिने 9 दिवस ही ऑस्ट्रेलियात गाडी चालवत होती.  कुणाची ही मदत नव्हती की , तिला सांभाळणे नाही. मी तिच्या शेजारी बसून तिचे एवढे पोट घेऊन ड्राईव्ह करताना फोटो काढले आहेत.तसेच 12 व्या दिवशी ही ओली बाळंतीण बाळ गाडीत Isofix seat वर ठेवून देवाला घेऊन गेली.आणि तेथून पुढे रोज आम्हांला फिरवत होती, बाजारहाट करत होती . झाशीची राणी होती माझी ही. खूप अभिमान वाटला मला त्यावेळी. माझ्या या झाशीच्या राणीने 2 वर्षाच्या लेकराला घेऊन पुण्यात नोकरी मिळवली…खूप झगडली आहे, पण ताठ मानेने परत नव्या उमेदीने नवा डाव सुरू केला. मुलाला आपले स्वत:चे नाव लावून अभिमानाने शाळेत दाखल केले. डे केअर ,घर आणि ऑफीस….पण परिस्थितीशी झगडून, अनेक समस्यांना तोंड देत , माझी मुलगी माझा आदर्श झालीय.. फिनिक्स पक्षाची भरारी घेत आता उत्तम आयुष्य जगत आहे. आम्ही धीर देतोच आहे, पण आता ती आम्हांला धीर देत म्हणायची, ”काळजी करू नका, होईल माझे सर्व व्यवस्थित…..तुम्हीं मला घडवले,आता ते उपयोगी पडतंय…..आता जे होणार,ते उत्तमच होणार आई….एका घरावर दोनदा कधी वीज पडत नसते आई…नको काळजी करुस….”
भाऊ वहिनी ही साथीला असतातच. पण तरी ही, एका मुलाला घेऊन एवढा पल्ला गाठणे शक्य नव्हते. जयसिंगपूर सारख्या गावातील लोकांच्या नजरा बदलल्या, शेजारी बोलेनासे झाले होते. म्हणून पुण्याला पाठवले आणि तिथे तिने तिच्या आयुष्याचे सोने केले.
आता ती खूप मस्त आहे, खूष आहे..आनंदी आणि खूप सुखी आहे.
पण जिला आयुष्यात नखभर ही दुःखाची जाणीव न होता,जीवापाड प्रेम दिले,लाडात वाढवली,तिला लग्नानंतर अतोनात त्रास झाला. मग माझ्या डोळ्यातलं पाणी कस थांबेल..
माझी लेक आज माझा आदर्श झालीय.आज मुलाला उत्तम संस्कार देतेय. सर्वांशी तिचे संबंध मैत्री पूर्ण, सौहार्दपूर्ण आहेत..जाईल तिथे आनंद आणि हास्य पसरवत असते.हजरजबाबी स्वभावामुळे ऑफिस मध्ये , मित्रमैत्रिणीं  मध्ये हवीहवीशी वाटत असल्याने खूप मैत्रिणी आहेत. खूप गोड स्वभावामुळे माणसं ही खूप जोडलीत तिने.पण तिची किंमत कळायला समोरचे पण तसे असावे लागतात हे खरं!
माझा विक पॉइंट ती,आणि तिचा विक पॉइंट मी.. आम्हां दोघांची पण काळजी ती उत्तम घेते. मी आजारी होते एप्रिल मे मध्ये, तर work from home घेऊन सेवा केली. खूप समंजस आणि मॅच्युरिटी पूर्ण आहे. कुठल्याही परिस्थितीत हार मानायची नाही. कुठली परिस्थिती सारखी रहात नाही ,हेच तिचे विचार मला उमेद देतात आज ही.
आज या शारदीय नवरात्रौत्सवची माळ गुंफताना तिला या माळेत स्थान द्यावेसे मनापासून वाटले, नव्हे ती deserve करते,असेच वाटले.
या माझ्या झाशीच्या राणीचे इतकी संकटे झेलली आहेत, की सगळी सांगणे केवळ अशक्य . तिच्या इतके वाईट क्षण कुणाच्याही वाटेला येऊ नयेत अशीच प्रार्थना!
अजून या देवीरुपा बद्दल काय बोलणार? फिनिक्स पक्षांसारखी भरारी घेतेय ही माझी लेक…पियूषा .तिला पुढील आयुष्या बद्दल खूप खुप शुभेच्छा आणि आशीर्वाद.तुम्हां सर्वांचे ही असोत.
🙏🙏🙏🙏🙏🙏

God Bless You Beta……
…………………………………………….
©पल्लवी उमेश
4/10/22