Posted in पाककृती

संक्रांत स्पेशल……

संक्रांत साठी तिळाचे सर्व पदार्थांची रेसिपी व भोगीसाठी भाजीची रेसिपी

भोगीची भाजी – पद्धत 1
साहित्य:- तीन-चार प्रकारच्या पापडी शेंगा व त्यांचे दाणे, छोटी वांगी, बटाटे, गाजर, मेथी, बेसन, आवडीप्रमाणे तिखट, मीठ, धणे-जिरे पूड, काळा गोडा मसाला, हळद, मोहरी, हिंग, गूळ, अर्धी वाटी तीळ, नारळाच्या अध्र्या करवंटीचा चव, दहा-बारा कढीपत्ता पाने, कोथिंबीर, आल्याचा तुकडा, तीन-चार हिरव्या मिरच्या आणि तेल (प्रत्येक भाजी कमी-जास्त प्रमाणात घ्यावी. उदा. दोन बटाटे, दोन गाजर, बोरे, पेरूया नुसार)
कृती.
मुटके
मेथीची भाजी धुऊन घेऊन बारीक चिरावी. त्यात तिखट, मीठ, तीळ, धणे-जिरे पावडर, हळद आणि एक चमचा तेल घालावे. हे सगळं भाजीला व्यवस्थित लावल्यावर भाजीला पाणी सुटेल. त्या पाण्यात मावेल इतकेच बेसन घालून त्याचा घट्ट गोळा तयार करावा. दीड ते दोन इंच लांबट आकाराचे मुटके तयार करून पॅनमध्ये तेल घालून सर्व बाजूंनी मंदाग्निवर शिजवून घ्यावे.

भाजी
गाजर व बटाटे यांची साले काढून त्यांच्या वेगवेगळ्या आकाराच्या फोडी कराव्यात. शेंगा सोलून त्याचे दाणे व सालेही घ्यावीत. ऐका वांग्याच्या दोनच फोडी कराव्या. सर्व भाज्या स्वच्छ धुऊन निथळत ठेवाव्या. तेल व फोडणीचे सामान सोडून वरील सर्व मसाल्याचे घटक पदार्थ मिक्सरमधून चांगले बारीक वाटून घ्यावे. कढईत नेहमीपेक्षा जास्त तेल घालून मोहरी, हळद, हिंगाची फोडणी तयार करावी. त्यावर निथळत ठेवलेल्या भाज्या घालून, परतून, झाकून पाच मिनिटे मंदाग्निवर ठेवावे. वाटलेल्या मसाल्याचा गोळा घालून त्या गोळ्यात भाजी चांगली परतून घ्यावी. भाजीला जितका रस्सा हवा असेल त्या बेताने गरम पाणी घालावे, थोडा गुळाचा खडा घालून भाजी पाणी आटेपर्यंत मंदाग्निवर शिजवावी. भाजी उतरवण्यापूर्वी पाच ते सात मिनिटे अगोदर बनवून ठेवलेले मेथीचे मुटके त्यात घालावे. भाजी हलवताना मुटके मोडणार नाहीत याची खबरदारी घ्यावी. ही भाजी बाजरी भाकरीसोबत छान लागते.

तिळाची खिचडी
साहित्य. अर्धा कप तांदूळ, पाव वाटी मुगाची डाळ अर्धा तास भिजवून, पाव कप तीळ, तूप, कढीपत्ता, मोहरी, जिरे, हिंग, हळद, काळे मीठ, हिरव्या मिरच्या, आले, कोथिंबीर, खोबरे, तूप.
कृती:- पाव कप तीळ भाजून घ्या. कढईत तीन-चार चमचे तूप तापवून त्यात फोडणी करा. नंतर त्यात डाळ, तांदूळ व तीळ घालून चांगले परता. त्यात दोन कप पाणी घालून शिजायला ठेवा.
शिजताना त्यात काळे मीठ, एक-दोन अख्ख्या हिरव्या मिरच्या व पाव इंच आल्याचे तुकडे घाला. खिचडी झाल्यावर वरून कोथिंबीर, खोबरे भुरभुरा. गरम असतानाच तूप घालून सर्व्ह करा.

गुळपोळी.(संक्रांत स्पेशल)

सारणासाठी – एक वाटी भाजलेले तीळ बिना पॉलिशचे …अर्धी वाटी भाजलेले शेंगदाणे ……पाऊण वाटी किसलेला किंवा चिरलेला साधा गूळ ……चमचाभर वेलची आणि जायफळ पावडर एकत्र …..दोन चमचे बेसन चमचाभर तेलात brown भाजुन थंड करून घेणे ….व थंड करून घेणे …

बेसन सोडून वरील सगळे पदार्थ mixer मधे बारीक करून घ्यायचे .....आधी शेंगदाणे..... तीळ ...वेलची पावडर व्यवस्थित बारीक झाले की नंतर गुळ घालून mixer मधे फिरवायचा ....चांगलं एकजीव झालं की ताटात काढून घेऊन हाताने चांगलं मळून घ्यायचं .....मग थंड झालेले बेसन घालून खुप मळून घ्यायचं ......चांगला लुसलुशीत गोळा झाला की बाजूला ठेवुन द्यायचा ..... वरील पारी करणे-अर्धी वाटी बारीक रवा (दिवाळीत मिळतो तो)

एक वाटी मैदा ….दोन वाट्या कणिक …….पळीभर तेल कडकडीत करून ……अर्धी वाटी बदाम mixer मधे बारीक करून घ्यायची …..(त्या मुळे पोळ्या खुशखुशीत होतात)…हे सगळं साहित्य पाण्याने घट्ट भिजवायचे …….आपला सारणाचा गोळा आणि भिजवलेले पीठ same घट्ट झाले पाहिजे ……
दोन तासांनी पिठाचे पेढ्याएवढे गोळे करावेत …..आणि सारणाचे सुद्धा same गोळे करून घ्यायचे …..आणि मग तांदुळाची पिठी पोळपाटला लावुन पीठाच्या दोन लाट्या आणि मधे सारणाचा गोळा घालून त्याचे काठ बोटांनी नीट दाबुन घ्यायचे म्हणजे सारण बाहेर येत नाही ….आणि मग तांदळाचे पीठ लावून ती पोळी एकदम पातळ लाटायची आणि माध्यम आचेवर भाजून अर्धी फोल्ड करून ठेवावी ….
सगळ्या पोळ्या वेगवेळ्या ठेवाव्यात ….थंड झाल्यावर एकावर एक ठेवल्या तरी चालतील …..
प्रत्येक पोळी भाजण्याच्या आधी प्रत्येकवेळी तवा स्वच्छ कपड्याने पुसावा म्हणजे पोळ्या करपत नाहीत ……

संक्रांत स्पेशल रेसिपीज

१)तिळाचे लाडु

साहित्य:
१) पावकिलो पॉलिश तीळ
२) १ मोठा किसलेले सुके खोबरे
३) १ वाटी शेंगदाणे
४) पावकिलो चिकीचा गूळ
५) वेलची पूड
६) १ छोटा चमचा तूप
कृती:
तिळ मंद गॅसवर भाजून घ्यावे.
तडतडू लागले की उतरावे.
सुके खोबरे थोडेसे भाजून घ्यावे.
शेंगदाणे भाजून सोलुन घ्यावे व जाडसर कुटुनघ्यावे.
तीळ, खोबरे, शेंगदाणे एकत्र करून बाजूला करूनठेवावे.
एका पातेल्यात थोडेसे तूप घालून त्यावर गूळघालावा पाणी घालू नये.
मंद गॅसवर पातळ होवू द्यावा.
एका वाटित पाणी घेऊन २-३ थेंब पाकाचे घालावे.
गोळी झाली की पाक झाला असे समजून त्यातएकत्र केलेले सर्व सामान घालून घ्यावे.
वेलची पूड घालून एकत्र करून घ्यावे.
तळ हाथाला थोडेसे तूप लावून मिश्रण गरमअसतानाच लाडू वळून घ्यावे.
थंड झाले की तयार लाडू हवाबंद डब्ब्यात भरूनठेवावे.

२)तिळाच्या वड्या

साहित्य:
१/२ कप भाजलेल्या शेंगदाण्याचा कूट
१/२ कप किसून भाजलेले सुके खोबरे
१/२ कप तिळ
पाऊण कप किसलेला गूळ
१/२ टेस्पून तूप (साधारण २ टिस्पून)
१/२ टिस्पून वेलचीपूड
सुकामेवा
कृती:
१) तिळ मध्यम आचेवर कोरडेच भाजून घ्यावेत. आणि मिक्सरमध्ये अगदी काही सेकंद फिरवावे. तिळाची पूड करू नये, तिळ अर्धवट मोडले गेले पाहिजेत.
२) वड्या करण्यापुर्वी दोन स्टीलच्या ताटांना तूपाचा हात लावून ठेवावा. पातेल्यात तूप गरम करावे. त्यात किसलेला गूळ घालावा. गूळ वितळला कि गॅस बंद करावा. लगेच त्यात शेंगदाण्याचा कूट, भाजलेले सुके खोबरे, आणि भाजलेले तिळ घालावेत आणि भराभर मिक्स करावे. लगेच वेलचीपूड आणि सुकामेवा घालावा. मिक्स करून हे दाटसर मिश्रण तूप लावलेल्या ताटात घालून थापावे. मिश्रण गरम असल्याने थापण्यासाठी एखाद्या वाटीच्या बुडाला तूप लावून त्याने थापावे.
३) मिश्रण गार झाल्यावर वड्या पाडाव्यात.

३)तिळाच्या मऊ वड्या

३ वाट्या कुट ( १ वाटी दाण्याचे व २ वाट्या तीळाचे कुट), ५० ग्रम मिल्क पावडर, एक वाटी साखर व साखर बुडेपर्यंत दूध. पाक दोन तारी झाला की गॅस बंद करुन त्यात दूध पावडर व कुट घालावे. पातेल्यात हे मिश्रण थोड्यावेळ ढवळत राहावे. घट्ट झाले की तूप लावलेल्या ताटात थापावे. मिश्रण सैल वाटल्यास थोडे कुट अजून मिसळावे. अश्या पध्दतीने केलेल्या मऊ वड्या सर्वांना आवडतील.
४)तिळाच्या वड्या

साहित्य
१ वाटी पांढरे तीळ
१ वाटी गूळ
४-५ वेलदोड्यांची पूड
कृती :
१. तीळ मंद आचेवर भाजून घ्यावेत.
२. गूळ ग्यास वर पातळ करून घ्यावा.
३. नंतर त्यात तिळ,वेलची पूड घालून ढवळावे व तूप लावलेल्या थाळीत ओतावे. थंड होण्यापूर्वी वड्या पाडाव्यात.

५)तिळाच्या सोप्या वड्या

साहित्य –
१ वाटी तीळ ,
१ वाटी साखर
कृती –
प्रथम तीळ कोरडेच भाजून घ्यावेत. एका ताटाला तूप लावून तयार ठेवावे. जड बुडाच्या कढाई मध्ये साखर वितळायला ठेवावी. पाणी अजिबात घालू नये. उष्णतेने साखर पूर्ण वितळली कि पाकात तीळ टाकून नीट मिक्स करावे आणि ग्यास बंद करावा. तूप लावलेल्या ताटात मिश्रण पटापट पसरवावे . एकाद्या वाटीने सपाट करावे आणि लगेच सुरीने वड्या पाडाव्या.
ताटाऐवजी वड्या ओट्यावर पण पाडता येतील.

६)गुळाची पोळी

साहित्य:
सारणासाठी
१/२ किलो गूळ
१ कप बेसन
२ सुक्या नारळाच्या वाट्या
३/४ कप तिळ
१/२ कप शेंगदाणे
१/२ कप खसखस
१/२ कप तेल
आवरणासाठी
दिड कप मैदा
३/४ कप कणिक
२ टेस्पून तेल
चिमूटभर मिठ
२ टेस्पून बेसन
कृती:
१) सुक्या नारळाच्या वाट्या किसून घ्याव्यात. सोनेरी रंग येईस्तोवर कोरडेच भाजावे. हाताने चुरून घ्यावे. हा चुरा आपल्याला १/२ ते ३/४ कप हवा आहे. कमी असल्यास अजून थोडं खोबरं भाजून चुरा करावा.
२) तिळ व खसखस स्वतंत्र, कोरडेच भाजून घ्यावे. बारीक पूड करून घ्यावी
३) शेंगदाणे भाजून त्याची साले काढून टाकावीत आणि एकदम बारीक कूट करून घ्यावा.
४) एका मध्यम पण जाड बुडाच्या पातेल्यात १/२ कप तेल गरम करावे. त्यात १ कप बेसन खमंग भाजून घ्यावे.
५) गूळ बारीक किसणीवर किसून घ्यावा. सर्व भाजलेले जिन्नस (तिळ, खसखस, शेंगदाणे, बेसन, सुकं खोबरं) गूळामध्ये घालून मळून घ्यावे आणि घट्ट गोळा करावा.
६) मैदा, कणिक, मिठ आणि बेसन एकत्र करावे. २ टेस्पून तेल कडकडीत गरम करून पिठात घालावे. पाणी घालून मध्यमसर घट्ट गोळा भिजवावा. लागल्यास थोडे साधं तेल घालावे. १५ मिनीटे झाकून ठेवणे.
७) सारणाचे २३ ते २५ सारख्या आकाराचे गोळे करून घ्यावे.
८) आवरणासाठी आपल्याला “१ सारण गोळ्याला २ पिठाचे गोळे” हवे आहेत त्यानुसार सारणाच्या गोळ्यापेक्षा जरा लहान असा पिठाचा गोळा करावा.
९) २ पिठाच्या लाटयांमध्ये १ सारणाचा गोळा भरून लाटीच्या कडा सिल करून बंद करावा. हाताने हलके प्रेस करून थोड्या कोरड्या पिठावर पोळी लाटावी. गुळाची पोळी एका बाजूनेच लाटावी, बाजू पलटू नये.
१०) मिडीयम हाय हिटवर तवा तापवून दोन्ही बाजू खरपूस भाजून घ्याव्यात. कागदावर काढून किंचीत गार होवू द्याव्यात. एकदम गरम खावू नये, सारणातील गूळ गरम असल्याने चटका बसू शकतो.
गुळपोळी गार किंवा कोमट दोन्हीप्रकारे छान लागते. गुळपोळीवर नेहमी थोडे तूप घालून खावे म्हणजे उष्ण पडत नाही.
टीप्स:
१) पिठांचे प्रमाण आवडीनुसार बदलू शकतो. जर तुम्हाला खुडखुडीत पोळी हवी असेल तर मैदा जास्त आणि कणिककमी वापरावी तसेच गरम तेलाचे मोहनही घालावे. जर थोडी नरम पोळी हवी असेल तर फक्त गव्हाचे पिठ वापरावे आणि थंड तेलाचेच मोहन घालावे.

७)भोगीची भाजी

साहित्य:
१ मोठा बटाटा, सोलून मध्यम फोडी (साधारण १ ते दिड कप)
१ मध्यम वांगे किंवा ३ ते ४ भरायची लहान वांगी (साधारण १ ते सव्वा कप मध्यम फोडी)
१ कप गाजराचे मध्यम तुकडे
१/२ कप ओले चणे
१/४ कप भिजवलेले शेंगदाणे (२-३ तास भिजवणे)
१/४ कप पावट्याचे दाणे
६ तुकडे शेवगा शेंगेचे
फोडणीसाठी – २ टेस्पून तेल, २ चिमटी मोहोरी, २ चिमटी हिंग, १/४ टिस्पून हळद, १/२ टिस्पून लाल तिखट,१/४ टिस्पून जिरे
३-४ कढीपत्ता पाने
२ टेस्पून भाजलेल्या तिळाचा कूट
२ टिस्पून काळा मसाला
२ टेस्पून चिंचेचा दाट कोळ
१ ते दिड टेस्पून किसलेला गूळ
१/४ कप ओलं खोबरं
चवीपुरते मिठ
कृती:
१) पातेल्यात तेल गरम करून मोहोरी, जिरे, हिंग, हळद, लाल तिखट, आणि कढीपत्ता घालून फोडणी करावी. प्रथम बटाटा, ओले चणे, पावटे, शेवग्याच्या शेंगा आणि शेंगदाणे घालून २ वाफा काढाव्यात.
२) नंतर वांगं आणि गाजर घालून मिक्स करावे. थोडे पाणी घालून पातेल्यावर झाकण ठेवावे. मध्यम आचेवर शिजू द्यावे.
३) भाज्या शिजत आल्या कि चिंच कोळ आणि काळा मसाला घालावा तसेच लागल्यास थोडे पाणी घालावे.
४) भाज्या शिजल्या कि गूळ, तिळाचा कूट, खोबरं घालावे. लागल्यास चव पाहून मिठ घालावे. एक उकळी काढून भाकरीबरोबर गरमागरम भाजी सर्व्ह करावी.
टीप:
१) शेवग्याच्या शेंगा कोवळ्या घ्याव्यात नाहीतर त्या आतपर्यंत शिजत नाहीत. जर शेंगा जुन असतील तर त्या आधी थोड्या वाफवून घ्याव्या.
२) भाजी शिजायला थोडा वेळ लागतो. जर झटपट भाजी हवी असेल तर चणे, पावटे, शेंगा, शेंगदाणे कूकरमध्ये २ शिट्ट्या करून वाफवून घ्यावे. परंतु भाज्या बाहेर शिजवल्यावर जो स्वाद येतो, तो कूकरमध्ये भाज्या शिजवल्यास येत नाही.

८)बाजरीची भाकरी

साहित्य –
बाजरीचे पीठ,
मीठ,
पांढरे तीळ
कृती –
बाजरीचे पीठ व मीठ एकत्र करून पीठ भिजवावे. त्याची भाकरी थापून तव्यावर टाकावी. जरा गरम झाली की पाणी फिरवावे. पाणी सुकले की भाकरी उलटावी. जरावेळाने उलथणे फिरवून पहावे. भाकरी त
व्यावरून सुटली की तवा उतरवून गॅसवर शेकावी. छान पदर सुटेल. ही भाकरी पांढरे तीळ लावूनही करता येते.

पल्लवी उमेश

(संकलित)

Author:

मी पल्लवी ...मला लिहिण्याची खुप आवड..पण मी स्वत:च्या आनंदासाठी लिहिते..कुणी छान म्हणावे , कुणाला आवडावे म्हणुन लिहिण्या पेक्षा मला किती आवडते, आवडले याचा विचार मी प्रथम करते.मी कथा, कविता..लेख इ. च्या माध्यमातुन आपल्या समोर येत आहे.मला सतत आनंदी राहायला आवडते...

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s